Dialyseverpleegkundige Viviane De Preester is, na een verblijf van twee weken in Haïti, terug op Belgische bodem. Onder de vleugels van Artsen Zonder Grenzen hielp ze in het Universitair Ziekenhuis van Port au Prince patiënten met nierproblemen. Haar ervaringen hebben een diepe indruk bij haar achtergelaten.
Viviane De Preester werkt al jaren als dialyseverpleegkundige in AZ Maria Middelares (Gent). Tien jaar geleden geeft ze zich op als vrijwilliger bij de RDRTF (Renal Disaster Relief Task Force). Deze internationale hulporganisatie treedt, onder leiding van Artsen Zonder Grenzen, op in geval van acute nood aan dialyseactiviteiten in rampgebieden. Samen met een Canadese arts, een Franse dialysetechnicus en een dialyseverpleegster vertrekt Viviane op 21 januari vanuit Zaventem via Madrid naar Haïti. De vlucht tot Santo Domingo duurt 10 uur. Onmiddellijk doorreizen naar het rampgebied kan niet omwille van de onveiligheid na 18 uur. Viviane en haar collega’s overnachten in weinig comfortabele omstandigheden. ’s Anderendaags wacht hen nog een lange busrit van meer dan 10 uren naar Port au Prince. Ze verblijven er in een huis van Artsen zonder Grenzen. Het huis is voorzien op 60 hulpverleners, maar moet nu plotseling het dubbele herbergen. Op veel luxe hoeven ze dus niet te rekenen. Er is onvoldoende voedsel en slapen doen ze onder de blote hemel. Elektriciteit en water zijn niet steeds voorhanden. ’s Ochtends staan ze op om 6 uur en werken haast de klok rond tot 18 uur, dit onder constante bewaking. Na 18 uur moeten ze het rampgebied verlaten omdat vanaf dan hun veiligheid niet meer gegarandeerd kan worden.
"In het rampgebied was er maar één ziekenhuis operationeel met een dialyseafdeling, het universitair ziekenhuis van Port au Prince. Maar je kan dat absoluut niet vergelijken met een universitair ziekenhuis in België! Het comfort en de hygiëne zijn heel wat lager dan bij ons.", zegt Viviane. "Hun toestellen zijn ook niet te vergelijken met onze apparatuur. Gelukkig waren hun dialysetoestellen na de aardbeving nog redelijk intact maar de eerste hulpverleners hebben er een bloedbad aangetroffen. De patiënten waren spoorloos. Velen zullen waarschijnlijk zijn omgekomen door de beving. Zij die genoeg geld hadden zijn gevlucht. Na een aardbeving hebben veel slachtoffers het crushsyndroom. Door de geplette ledematen stapelen afvalstoffen zich op die nadien een acuut nierfalen veroorzaken. Ook de vele geïnfecteerde wonden vroegen veel verzorging. Dankzij de I-stat, een toestel om snel bloedwaarden te meten, konden we adequaat handelen. Het lokale labo deed over dezelfde testen 5 à 6 uren. We hadden veel werk maar weinig materiaal en geneesmiddelen, vooral morfine, heparine en antibiotica waren een probleem. In heel het ziekenhuis waren maar drie zuurstofflessen te vinden. Constant moesten we prioriteiten stellen: ‘welke patiënten helpen we verder?’, ‘voor wie kunnen we niks meer doen?’. De meeste patiënten konden gelukkig rekenen op hun familie. Zij wasten de patiënten en zorgden voor bedlinnen en voedsel. Om 18 uur, als alle hulpverleners verplicht werden het ziekenhuis te verlaten, ging ook het licht uit. Patiënten en hun familie zaten zonder medische hulp letterlijk en figuurlijk in het donker. Na 18 uur was de regio erg gevaarlijk. Een keer konden we niet tijdig terugkeren en werden we beschoten. We zijn er met de schrik vanaf gekomen. Er werd niet alleen geschoten om voedsel te bemachtigen, maar ook om gewone zaken als een t-shirt of een broek." aldus Viviane.
Vele firma’s doneerden medische apparatuur en andere materialen. De vrijwilligers van de RDRTF leerden ook de plaatselijke verpleegkundigen om deze toestellen te bedienen. "’s Avonds zochten we in eerste instantie naar eten.", zegt Viviane. "Elke avond werd er een debriefing georganiseerd. Er werd ook tijd gemaakt voor het contact met het thuisfront. Dat was echt wel nodig om het vol te houden. De samenwerking met collega’s was fantastisch. Door de vele nationaliteiten was het niet altijd even eenvoudig om te communiceren. Ook Artsen Zonder Grenzen deed voor ons wat ze konden."
Haar ervaringen hebben bij Viviane De Preester een diepe indruk nagelaten. Het was fysisch maar vooral psychisch een zware beproeving. Ondanks alles zou ze het morgen opnieuw doen. Op zaterdag 6 februari landde ze terug in Zaventem. Op maandag 8 februari wilde ze zelf absoluut alweer paraat staan voor de patiënten op de kunstnierafdeling van AZ Maria Middelares.
Voor meer informatie, een bezoek of een interview (op maandag, dinsdag, donderdag of vrijdag):
Claudine Rodrigues, diensthoofd Communicatie, tel. 09 260 60 69 of claudine.rodrigues@azmmsj.be